Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde sürdürülen onarım çalışmalarında yeni bir evreye geçildi. Ayasofya Bilim Kurulu’ndan tarihi yapıların bakımı ve tamiri alanında uzman inşaat mühendisi Prof. Dr. Mehmet Selim Ökten, "Şimdi kubbenin gerçek halini göreceğiz ve güya bir arkeolojik alan üzere çok nitelikli ve dikkatli bir çalışma yapabileceğiz. Kubbenin üstünü 8 dilim membranla bu ay sonuna hakikat kapladıktan sonra süratli bir halde kurşun örtüyü ve alttaki katmanı kaldıracağız ve daha sonra yerinde tespit yapacağız. Yapı radarı tarama sistemleriyle kubbe üzerinde birinci sefer bu kadar ayrıntılı bir nevi röntgenini çekmek üzere ayrıntılı bilgilere sahip olacağız" dedi.
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde devam eden onarım çalışmalarında yeni bir etap başladı. Ayasofya Bilim Kurulu’ndan tarihi yapıların bakımı ve tamiratı alanında uzman inşaat mühendisi Prof. Dr. Mehmet Selim Ökten çalışmalarla ilgili bilgi verdi. Ökten, onarım kapsamında uygulamaya alınan hami branda sistemiyle, ana kubbede yürütülecek güçlendirme ve tamir çalışmalarının hava kaidelerinden etkilenmeden inançlı halde sürdürülmesi hedeflendiğini belirtti. Ökten ayrıyeten, birebir vakitte kubbenin iç kısmındaki tarihi mozaiklerin yağmur, rüzgar ve öbür dış etkenlerden korunmasının amaçlandığını söz etti.
"Çalışmalar kapsamında güçlendirme ve tamirat projesi hazırladık"
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde yapılan çalışmaların Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı çalışmalarından bir tanesi olduğunu belirten Ökten, "Bu kapsamda yahut buna yakın bir çalışma daha evvel 1850’lerde Fossati tarafından yapılmış bir çalışma. Biz de zelzele bölgesinde olduğumuz ve caminin strüktürel güvenliğini en ileri düzeye çıkartmak durumunda olduğumuz için bu çalışmalar kapsamında güçlendirme ve tamir projesi hazırladık. Bu projelerin sonucunda yapıda bir çelik iskele yapılması hasıl oldu. Münasebetiyle çelik iskele 2025 yılının Eylül ayında sizlerin de gördüğü üzere caminin içinde çelik ayaklar kurulmaya başlandı. Daha sonra geçtiğimiz Ramazan ayının öncesinde iç çelik iskelenin heyetimi tamamlandı ve daha sonra kubbe üstündeki çelik iskelenin inşasına başlandı" dedi.
"Projemizde kubbenin güçlendirilmesi var"
Çalışmaların ayrıntılarını anlatan Prof. Dr. Mehmet Selim Ökten, "Bu çelik iskelenin tamamlanması da Şubat ayında ve daha sonrasında havalar güzelleşince Temmuz ayında tamamlanmış oldu. Bu çok değerli bir etap, zira bizim güçlendirme projemizde kubbenin güçlendirilmesi var. Ve yapılan tahlillerde bu müdahaleleri yapabilmek için kurşun örtünün kaldırılması gerekiyor. Münasebetiyle kurşun örtüyü kaldırdığımız vakit denetimli bir ortam oluşturmamız lazım, dış tesirlerden yapıyı muhafazamız lazım. Ve bu minvalde gördüğünüz ve bu ayın başında tamamlanan çelik iskeleyi görüyorsunuz. Şimdiki basamak çelik iskelenin 8 dilim membranla üstünü kapatacağız ve 7/24 çalışma ortamı, denetimli, inançlı bir çalışma ortamı sağlayacağız. Bu formda güçlendirme çalışmaları süratli bir halde başlayacak ve devam edecek" biçiminde konuştu.
"Bir arkeolojik alanda hassasiyetle burada çalışma imkanı bulacağız"
Kubbenin çabucak altında eşsiz mozaikler olduğunu söyleyen Ökten, "Bizim bunlara çeşitli sistemlerle alttan müdahale etmemiz gerekiyor. Münasebetiyle caminin içinde platform var. Bu platformdan çıkan kirişlerle, kubbe pencerelerinden çıkan kirişlerle üst örtü sisteme bağlı. İkinci nedeni, bizim kubbeyi güçlendirmek için üstten bir sargılama yapmamız lazım. Son teknoloji lifli polimer teknolojisi ile bu, sarsıntı bölgesinde de çok uygulanan bir teknoloji. Kurşun kaplamayı kaldırmamız lazım. O kaplamayı kaldırdığımız vakit da yapıyı dış tesirlerden muhafazamız lazım. Düşünün, kurşun kaplamayı kaldırdığımız vakit bir yağmur yahut bir diğer ekte olduğunda mozaiklere ziyan gelebilir. Birinci tesir, atmosferik tesirlerden yapıyı korumak. İkincisi ve bizi çok heyecanlandıran, bütüncül olarak kurşun kaplamayı ve toprak katmanını aldığımızda devir içinde hasar görmüş kubbenin kısımlarını de göreceğiz. Yani biz birtakım varsayımlar, çeşitli taramalar üzerine bu projeyi oluşturuyoruz, şimdi kubbenin gerçek halini göreceğiz ve güya bir arkeolojik alan üzere çok nitelikli ve dikkatli bir çalışma yapabileceğiz. Buradaki membran da ileri bir teknoloji membran, üzerinde alev yürümez, hem yangın güvenliği olan hem de atmosferik tesirlere karşı tedbiri alınmış bir membran olacak. Tekrar özetlemek gerekirse, bir arkeolojik alanda çalışma hassasiyetiyle burada çalışma imkanı bulacağız "şeklinde konuştu.
"Bu çalışmanın akabinde kubbe ile ilgili kimi bilgilere birinci kere ulaşacağız"
Bilim heyetinin sanat tarihçisi, mimarlardan ve materyal uzmanlarından ve inşaat mühendislerinden oluştuğunu söyleyen Ökten, "Arkada gördüğünüz yahut fotoğraflarını, görüntülerini verdiğiniz kubbenin üstünü 8 dilim membranla bu ay sonuna yanlışsız kapladıktan sonra süratli bir biçimde kurşun örtüyü ve alttaki katmanı kaldıracağız ve daha sonra yerinde tespit yapacağız. Bizim iddia ettiğimiz, uygulayacağımız projeyle yerinde yapacağımız projenin, uygulayacağımız projenin gerçekliğine bakacağız. Süratli bir formda burada kararları vereceğiz ve uygulamaları yapacağız. Bilimsel metotlar tıpkı vakitte yapı radarı tarama sistemleriyle kubbe üzerinde birinci sefer bu kadar ayrıntılı bir nevi röntgenini çekmek üzere ayrıntılı bilgilere sahip olacağız. Bu hem bilimsel bilgiler açısından hem de uygulama açısından bizim için son derece heyecan verici ve hoş bir metot olacak. Yapı birinci kere bütüncül biçimde çalışılıyor. Mesela şu anda yer altında da çalışma var, yer üstünde de çalışma var, kuzey cephesinde de çalışma var. Arkamda gördüğünüz Beyazıt Minaresi’nin güçlendirilmesi tamamlandı. Şimdi sırasıyla Fatih Minaresi ve Sinan Minarelerinin güçlendirilmeleri ve kubbe güçlendirilmeleri başlayacak. Bilhassa cephelerde sıva uygulamalarımız süratli bir biçimde devam ediyor. Her bir sıvanın numunesini deneysel olarak çalışıyoruz. İçeriğine, su iticiliğine, uygunluğuna, özgünlüğüne bakarak devam ediyoruz. Münasebetiyle Bakanımızın da dediği üzere bu daima bir bakım. Artık dünyadaki konsept de yapıları daima olarak restore etmek, bakmak ve bunu birebir vakitte bir sanat yapıtı üzere paylaşmak. Bu yaptığımız sistem de bunun bir modülü. Münasebetiyle devamlı bu müdahaleler devam edecek. Olağan ki iskelenin işi bitince onu sökeceğiz fakat şimdi bunun için tarih vermek için erken" dedi.
Anlık Sivas Haber
